Nguyên nhân tường trát bị nứt chân chim, bộp vữa và quy trình 6 bước đóng lưới mắt cáo, trát tường chuẩn kỹ thuật

Trát tường cán thước nhôm phẳng

Kỹ thuật trát tường không bị nứt theo TCVN 9377-2:2012 và TCVN 4314:2022 đòi hỏi dùng xi măng xây trát MC25/PCB30 trộn vữa M7,5 (thường gọi M75) với cát sàng Dmax <= 1,25 mm, đóng lưới mắt cáo phủ 15 đến 20 cm mỗi bên khe tiếp giáp và trát dày 12 đến 15 mm theo mốc laser.

Sau 12 đến 24 giờ se mặt, tường phải được phun sương bảo dưỡng ẩm liên tục 3 đến 5 ngày và chờ khô đạt độ ẩm dưới 16% trước khi bả sơn kháng kiềm.

1. Năm nguyên nhân kỹ thuật phổ biến khiến mặt tường trát bị rạn nứt và bộp vữa

Phần lớn các vết nứt chân chim, nứt tách mép cột và phồng rộp vữa đều bắt nguồn từ sự chênh lệch co ngót nhiệt ẩm giữa hai vật liệu khác nhau hoặc sai quy trình cấp phối, dưỡng hộ vữa trong 72 giờ đầu tiên. Nắm rõ bản chất vật lý của từng dạng khuyết tật dưới đây giúp gia chủ và kỹ sư giám sát chủ động ngăn chặn lỗi ngay từ trước khi thợ nề lên vữa đại trà.

Tưới ẩm tường, đắp mốc ghém laser trước khi trát
Tưới ẩm tường, đắp mốc ghém laser trước khi trát
Dấu hiệu lỗi trên mặt tường Nguyên nhân kỹ thuật cốt lõi trong quá trình thi công Biện pháp ngăn ngừa bắt buộc tại Xây dựng Tâm Phát
1. Vết nứt chạy thẳng dọc theo mép tiếp giáp giữa cột, dầm bê tông và tường gạch Bê tông và gạch đất nung có hệ số giãn nở nhiệt cùng độ co ngót khác nhau. Trát trực tiếp lên khe tiếp giáp không có lớp gia cường sẽ gây tách lớp khi nhiệt độ thay đổi. Đóng lưới thép mắt cáo ô lưới dưới 3 cm phủ rộng sang hai bên khe tiếp giáp tối thiểu 15 cm đến 20 cm theo Mục 4.1.11 TCVN 9377-2:2012 trước khi trát.
2. Vết nứt chạy dọc theo đường rãnh ống điện, ống nước âm tường Rãnh cắt tường đi ống luồn dây điện hoặc ống nước PPR sâu và rộng làm lớp vữa đắp bù quá dày, dẫn đến co ngót cục bộ dọc theo vệt ống. Chèn vữa kín quanh ống sau khi đã nén thử áp lực nước, tiếp đó đóng lưới thép mắt cáo phủ dọc toàn bộ đường rãnh ống điện nước trước khi trát phẳng.
3. Vết nứt chân chim chằng chịt trên diện rộng mặt tường Dùng xi măng đổ bê tông mác cao PCB40 tỏa nhiệt thủy hóa lớn để trộn vữa trát, cát lẫn bùn sét hoặc trát lên mặt tường gạch đang khô nóng làm gạch hút kiệt nước trong vữa gây cháy vữa. Sử dụng đúng xi măng xây trát MC25 hoặc PCB30, sàng cát sạch theo quy chuẩn, tưới nước làm ẩm kỹ tường gạch trước khi trát và phun sương bảo dưỡng sau khi trát.
4. Hiện tượng phồng rộp, gõ nghe tiếng bộp rỗng hoặc bong mảng vữa Bề mặt cột, dầm, trần bê tông dính dầu ván khuôn hoặc bụi bẩn không được vẩy hồ dầu tạo nhám, hoặc thợ đắp một lớp vữa quá dày trên 25 mm trong một lượt trát. Vệ sinh sạch bề mặt bê tông, vẩy lớp hồ dầu xi măng tạo gai bám dính trước khi trát. Vị trí cần bù dày trên 20 mm phải chia làm 2 lớp và kẻ ô quả trám tạo nhám giữa hai lớp.
5. Tường trát bị lượn sóng, lệch ke vuông góc tại góc phòng và má cửa Thợ trát theo cảm tính bằng mắt thường mà không căng dây thả dọi, không bắn máy cân bằng laser đắp mốc ghém chuẩn trước khi vào vữa. Bắn tia laser định vị và đắp các dải mốc ghém chuẩn kiểm soát độ phẳng, độ thẳng đứng và góc vuông 90 độ trước khi trát đại trà.

2. Quy trình 6 bước đóng lưới chống nứt, đắp mốc ghém và trát tường tại Xây dựng Tâm Phát

Tại công trường của Xây dựng Tâm Phát, công tác trát trong và trát ngoài nhà tuân thủ tuần tự 6 bước kiểm soát chất lượng xuyên suốt dựa trên quy phạm TCVN 9377-2:2012, không bỏ bớt công đoạn tạo nhám hay rút ngắn thời gian bảo dưỡng ẩm.

Tường trát phẳng và phun sương bảo dưỡng
Tường trát phẳng và phun sương bảo dưỡng

2.1. Bước 1: Nghiệm thu tường xây và hệ thống điện nước âm tường

Theo Mục 4.1.1 TCVN 9377-2:2012, công tác trát chỉ được triển khai sau khi khối tường xây đã đủ thời gian ổn định co ngót mạch vữa và toàn bộ mạng lưới ống ngầm cho điện, mạng internet, điều hòa cùng cấp thoát nước đã cố định chắc chắn. Gia chủ có thể đối chiếu thêm tiêu chuẩn nghiệm thu áp suất đường ống trước khi lấp rãnh tại bài viết Quy trình lắp đặt điện nước âm tường và nén thử áp lực đường ống cấp nước. Các lỗ giáo, lỗ hở lớn trên mặt tường gạch cần được chèn kín bằng vữa xây trước tối thiểu 24 giờ để tránh co ngót lún xệ cục bộ.

2.2. Bước 2: Đóng lưới thép mắt cáo chống nứt tại các vị trí xung yếu

Tổ đội thi công tiến hành ghim đinh bê tông và vẩy hồ dầu cố định phẳng lớp lưới thép mắt cáo mạ kẽm tại 4 nhóm vị trí chịu ứng suất co giãn tập trung:

  • Toàn bộ đường tiếp giáp dọc giữa thân cột bê tông cốt thép và khối tường gạch xây.
  • Đường tiếp giáp ngang giữa đáy dầm, sàn bê tông và hàng gạch khóa đỉnh tường xây.
  • Bốn góc chéo nách cửa đi, bệ cửa sổ và hai đầu gối đỡ lanh tô cửa (đóng dải lưới chéo góc 45 độ để hạn chế vết nứt xé góc cửa).
  • Dọc theo toàn bộ rãnh cắt tường đi ống luồn dây điện và đường ống cấp thoát nước.

Căn cứ Mục 4.1.11 TCVN 9377-2:2012, kích thước mắt lưới thép không lớn hơn 3 cm và dải lưới phải phủ kín mạch ghép, trùm sang mỗi bên tối thiểu từ 15 cm đến 20 cm.

2.3. Bước 3: Vệ sinh bề mặt, tưới ẩm tường gạch và vẩy hồ dầu lên bê tông

Thợ nề dùng bàn chải sắt cọ sạch bụi vữa khô, bùn bẩn và tẩy sạch vết dầu chống dính ván khuôn còn sót trên mặt cột, dầm, trần bê tông. Tiếp đó, mặt tường gạch được phun nước làm ẩm đều trước khi trát từ 1 đến 2 giờ để viên gạch no nước vừa đủ (bề mặt ẩm mát nhưng không đọng màng nước chảy), ngăn gạch hút kiệt nước thủy hóa của lớp vữa mới trát. Đối với các cấu kiện bê tông trơn nhẵn như cột, dầm, lanh tô và trần, thợ bắt buộc vẩy hoặc phun một lớp hồ dầu xi măng cát mỏng tạo gai nhám tăng lực bám dính cơ học theo đúng Mục 4.1.10 TCVN 9377-2:2012.

2.4. Bước 4: Bắn máy cân bằng laser và đắp mốc ghém tiêu chuẩn

Kỹ sư hiện trường cùng thợ chính dựng máy cân bằng tia laser quét mặt phẳng đứng và mặt phẳng ngang trên toàn bộ các bức tường trong phòng cũng như ngoài mặt tiền. Các mốc ghém (dải mốc chuẩn) được đắp cách nhau từ 1,5 m đến 2,0 m vừa tầm thước nhôm gạt vữa. Tại bước này, kỹ sư kiểm soát chặt độ vuông góc ke 90 độ ở các góc phòng lắp đặt tủ bếp, tủ quần áo âm tường, hốc thang máy và toàn bộ khu vực ốp gạch nhà vệ sinh để khi lắp đồ nội thất không xuất hiện khe hở hình nêm.

2.5. Bước 5: Trộn vữa đúng cấp phối bằng xi măng MC25 hoặc PCB30 và cán phẳng

Cát trát được sàng kỹ qua lưới sàng tiêu chuẩn nhằm loại bỏ hoàn toàn sỏi, vỏ sò, rễ cây và tạp chất bùn sét, đảm bảo cỡ hạt cốt liệu lớn tối đa Dmax không vượt quá 2,5 mm cho lớp lót và không vượt quá 1,25 mm cho lớp hoàn thiện bề mặt theo Mục 4.1.12 TCVN 9377-2:2012. Vữa được trộn bằng máy trộn cơ giới với xi măng xây trát chuyên dụng MC25 hoặc xi măng PCB30 theo đúng mác thiết kế (với nhà vệ sinh, phòng tắm, khu bếp và mặt ngoài nhà dùng vữa xi măng cát cấp M7,5 (thường gọi M75) trở lên theo Mục 4.2.7 của tiêu chuẩn).

Thợ nề lên vữa bám sát cao độ mốc ghém, dùng thước nhôm dài gạt phẳng theo phương từ dưới lên và dùng bàn xoa gỗ hoặc bàn xoa xốp xoa nhẵn khi vữa vừa se mặt. Chiều dày lớp trát tường chất lượng cao được khống chế trong ngưỡng 12 mm đến 15 mm (không quá 20 mm). Trường hợp cá biệt phải đắp bù chiều dày trên 20 mm, bắt buộc chia thành nhiều lớp mỏng, kẻ mặt lớp lót thành các ô quả trám cạnh khoảng 60 mm sâu 2 mm đến 3 mm, đợi lớp trước se cứng mới phun ẩm và trát lớp hoàn thiện tiếp theo.

2.6. Bước 6: Bảo dưỡng giữ ẩm và nghiệm thu bằng thước dài, đèn soi

Sau khi lớp vữa trát đóng rắn bề mặt (khoảng 12 đến 24 giờ tùy điều kiện nắng gió theo Mục 4.2.8 TCVN 9377-2:2012), công trường duy trì phun sương giữ ẩm liên tục từ 2 đến 3 lần mỗi ngày trong tối thiểu 3 đến 5 ngày đầu. Khi nghiệm thu chuyển giai đoạn, kỹ sư áp thước nhôm 2 m đến 3 m kết hợp đèn chiếu xiên sát mặt tường kiểm tra độ phẳng, dùng thước ke vuông kiểm tra góc 90 độ tại má cửa và dùng thanh gõ kiểm tra tiếng vang toàn bộ diện tích trát. Mọi vị trí phát hiện tiếng bộp rỗng đều được khoanh dấu cắt vuông vức, vệ sinh tưới ẩm và trát bù lại đạt chuẩn trước khi bàn giao. Anh chị có thể xem thêm kinh nghiệm kiểm tra thực tế tại bài Cách giám sát công trình hiệu quả.

3. Bảng thông số vật tư và dung sai nghiệm thu mặt trát theo TCVN 9377-2:2012

Bảng tổng hợp dưới đây đối chiếu trực tiếp các chỉ tiêu kiểm soát vật tư và dung sai hình học cho phép đối với cấp trát chất lượng cao theo Bảng 4 TCVN 9377-2:2012 đang áp dụng tại Xây dựng Tâm Phát:

Đóng lưới thép mắt cáo chống nứt tiếp giáp cột tường
Đóng lưới thép mắt cáo chống nứt tiếp giáp cột tường
Hạng mục kiểm soát kỹ thuật Yêu cầu theo TCVN 9377-2:2012 Quy chuẩn thực thi tại Xây dựng Tâm Phát
Chủng loại xi măng và mác vữa Vữa đạt chuẩn TCVN 4314:2022, nơi ẩm ướt dùng cấp M7,5 (thường gọi M75) trở lên Dùng xi măng xây trát MC25 hoặc PCB30 cùng lô sản xuất cho mặt ngoài, khu ướt và tường ngoài dùng cấp vữa M7,5 (thường gọi M75)
Cỡ hạt cát sàng tối đa (Dmax) Lớp trát lót không quá 2,5 mm, lớp trát mặt không quá 1,25 mm Sàng máy hoặc sàng lưới mịn loại sạch bùn sét, sỏi đá trước khi đưa vào cối trộn cơ giới
Quy cách đóng lưới thép chống nứt Ô lưới không quá 3 cm, phủ sang mỗi bên mạch ghép từ 15 cm đến 20 cm Đóng lưới mắt cáo mạ kẽm ghim đinh và vẩy hồ dầu tại cột giáp tường, đáy dầm, góc cửa 45 độ và rãnh MEP
Chiều dày lớp vữa trát tiêu chuẩn Trát trần 10 mm đến 12 mm, trát tường chất lượng cao không quá 15 mm (đặc biệt không quá 20 mm) Trát tường dày 12 mm đến 15 mm theo mốc ghém laser, chỗ dày trên 20 mm bắt buộc trát 2 lớp kẻ ô trám 60 mm
Độ phẳng kiểm tra dưới thước 2 m Không quá 2 chỗ lồi lõm, độ sâu vết lõm nhỏ hơn 3 mm Áp thước nhôm 2 m đến 3 m kết hợp đèn rọi xiên, khe hở dưới thước không vượt 2 mm
Độ sai lệch theo phương thẳng đứng Nhỏ hơn 2 mm trên 1 m chiều cao và dưới 5 mm trên toàn chiều cao phòng Định vị mốc ghém bằng máy cân bằng tia laser, kiểm tra lại ke góc 90 độ tại hốc tủ âm và má cửa
Độ bám dính và ngoại quan bề mặt Không bong rộp, không rạn chân chim, chèn sâu dưới nẹp khuôn cửa tối thiểu 10 mm Phun sương bảo dưỡng sau 12 đến 24 giờ liên tục 3 đến 5 ngày, gõ kiểm tra toàn mặt tường trước khi bàn giao

Gợi ý nghiệm thu mặt trát phẳng vuông ke cho đồ nội thất: Bề mặt tường trát phẳng theo tia laser giúp hệ tủ áo âm tường và phào chân tường ôm khít không hở khe, anh chị cần tư vấn gói xây thô hoặc hoàn thiện kỹ lưỡng có thể nhắn qua Zalo 0889.361.988 của Tâm Phát.

Kinh nghiệm từ công trình thực tế

Hoàn thiện nhà liền kề 6 tầng kết hợp văn phòng tại 90 Nguyễn Tuân, Thanh Xuân. Khung cột bê tông của chủ đầu tư khu đô thị đã đổ từ lâu và co ngót ổn định, còn tường gạch Tuynel là xây mới chèn vào giữa. Ở chỗ giao giữa hai loại vật liệu này, đội thợ khoan cấy râu thép bằng keo chuyên dụng, tưới ẩm kỹ, đóng lưới thép mắt cáo rộng 20 cm phủ toàn bộ mạch giao cột, tường và rãnh ống điện nước, rồi mới trát phẳng theo máy bắn cốt laser. Nhà xây thô để lâu rồi mới hoàn thiện là trường hợp dễ nứt ở mạch giao cột và tường nhất, nên cần làm kỹ bước đóng lưới ở Mục 2.

Sửa chữa nâng tầng nhà phố 4 tầng tại Phúc Lợi, Long Biên. Ở mọi vị trí nối tường cũ với tường xây mới và cổ cột nâng tầng, đội thợ bóc lớp vữa cũ rộng 30 cm, tưới phụ gia kết nối Sika Latex và đóng lưới thép mắt cáo trước khi trát. Khe tiếp giáp giữa phần cũ và phần mới là chỗ thường nứt ngay sau mùa mưa đầu tiên nếu chỉ trát chồng lên vữa cũ, vì vậy khi sửa nhà anh chị nên hỏi rõ cách xử lý các khe này trong báo giá.

4. Câu hỏi thường gặp về kỹ thuật trát tường chống nứt

Câu 1: Tường xây xong bao lâu thì bắt đầu trát được để hạn chế nứt co ngót?

Trong điều kiện thời tiết khô ráo thông thường tại miền Bắc, khối tường gạch sau khi xây xong và chèn gạch khóa đỉnh tường cần thời gian chờ tối thiểu từ 5 đến 7 ngày để mạch vữa xây co ngót ổn định đồng thời hoàn tất việc cắt rãnh, đi ống điện nước và nén thử áp lực trước khi bước vào công đoạn ghém mốc trát tường.

Câu 2: Vì sao không nên dùng xi măng đổ bê tông PCB40 để trộn vữa trát tường?

Xi măng PCB40 có cường độ phát triển sớm cao và lượng nhiệt thủy hóa tỏa ra lớn, làm hỗn hợp vữa mỏng trên mặt tường mất nước nhanh, giảm độ dẻo và co ngót mạnh dẫn tới rạn chân chim diện rộng. Sử dụng xi măng xây trát chuyên dụng MC25 hoặc xi măng PCB30 giúp vữa dẻo, giữ nước lâu hơn, bám dính tốt trên nền gạch và hạn chế nứt co ngót nhiệt.

Câu 3: Khi gõ kiểm tra phát hiện mảng tường trát bị bộp rỗng thì xử lý thế nào?

Theo Mục 5.1.2 TCVN 9377-2:2012, mọi vị trí gõ phát hiện tiếng bộp rỗng đều phải dùng máy cắt cầm tay cắt khoanh vuông vức hết phạm vi bong tách, đục bỏ lớp vữa hỏng, cọ rửa sạch bụi, tưới ẩm kỹ kết hợp vẩy hồ dầu kết nối rồi mới trát vá phẳng lại, không dùng bột bả che lấp tạm bợ bên ngoài.

Câu 4: Tường trát xong cần chờ khô bao nhiêu ngày mới được bả matit và lăn sơn?

Sau khi hoàn thành bảo dưỡng ẩm, lớp tường trát cần thời gian khô tự nhiên từ 18 đến 28 ngày tùy thời tiết nắng hanh hay nồm ẩm để độ ẩm bề mặt tường hạ xuống dưới 16% (đo bằng máy đo độ ẩm chuyên dụng) và quá trình kiềm hóa xi măng ổn định trước khi thi công bột bả và sơn lót kháng kiềm.

Liên hệ khảo sát hiện trạng miễn phí và nhận bảng dự toán chi tiết

Nếu anh chị đang chuẩn bị khởi công nhà phố, biệt thự hoặc cần đội ngũ kỹ sư kiểm soát chặt chẽ chất lượng xây trát, chống thấm ngay từ phần thô, hãy gửi mặt bằng hoặc nhu cầu công trình cho Xây dựng Tâm Phát để được rà soát phương án kỹ thuật và lập dự toán chi tiết.

Thông tin liên quan