Sửa nhà có cần xin giấy phép xây dựng không? Trường hợp được miễn và hồ sơ cần chuẩn bị

Nhà phố đang cải tạo có giàn giáo, lưới che

Sửa nhà không phải trường hợp nào cũng bắt buộc xin giấy phép xây dựng. Theo điểm h khoản 2 Điều 43 Luật Xây dựng 2025 (Luật số 135/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/07/2026, riêng khoản 2 và khoản 3 Điều 43 áp dụng từ ngày 01/01/2026, trích dẫn trên Báo Lao Động), việc sửa chữa, cải tạo bên trong nhà hoặc sửa mặt ngoài không tiếp giáp tuyến đường đô thị có yêu cầu quản lý kiến trúc được miễn giấy phép khi không thay đổi mục đích và công năng sử dụng, không ảnh hưởng an toàn kết cấu chịu lực, đồng thời bảo đảm phòng cháy chữa cháy và môi trường. Ngược lại, nâng tầng, cơi nới diện tích, đục cắt dầm cột hoặc đổi mặt tiền trên tuyến phố có quy chế quản lý kiến trúc đều phải xin phép trước khi thi công.

Bài viết dưới đây giúp gia chủ tự đối chiếu từng hạng mục dự định triển khai trong dịch vụ sửa chữa cải tạo nhà với quy định hiện hành, nắm rõ thẩm quyền cấp phép tại UBND xã, phường, khung xử phạt hành chính và bộ hồ sơ cần chuẩn bị để công trình không bị dừng việc giữa chừng.

1. Sửa nhà khi nào được miễn giấy phép xây dựng theo Luật Xây dựng 2025?

Công trình sửa chữa, cải tạo nhà ở được miễn giấy phép xây dựng khi đáp ứng đồng thời cả 4 điều kiện tại điểm h khoản 2 Điều 43 Luật Xây dựng 2025 (Báo Lao Động):

  • Sửa chữa bên trong công trình, hoặc sửa chữa mặt ngoài nhưng mặt đó không tiếp giáp với đường trong đô thị có yêu cầu về quản lý kiến trúc của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
  • Nội dung cải tạo không làm thay đổi mục đích và công năng sử dụng của ngôi nhà.
  • Không làm ảnh hưởng đến an toàn kết cấu chịu lực chính (móng, cột, dầm, sàn bê tông cốt thép hoặc tường xây chịu lực).
  • Bảo đảm yêu cầu về phòng cháy và chữa cháy, bảo vệ môi trường và khả năng kết nối hạ tầng kỹ thuật.

Chỉ cần khuyết một trong bốn điều kiện trên, chẳng hạn cắt dầm sàn mở thang máy, nâng thêm tầng làm tăng tải trọng lên móng cũ hoặc cải tạo mặt đứng trên trục phố có quy chế quản lý kiến trúc, việc sửa chữa sẽ thuộc diện phải xin giấy phép trước khi làm.

2. Bảng đối chiếu: hạng mục sửa nhà nào cần xin phép, hạng mục nào được miễn?

Bảng dưới đây tổng hợp các đầu việc cải tạo thực tế mà gia chủ thường gặp căn cứ theo Luật Xây dựng 2025 và Nghị định 217/2026/NĐ-CP (LuatVietnam). Quy định cụ thể vẫn phụ thuộc quy hoạch chi tiết tại địa phương nơi có nhà.

Đục mở sàn và gia cố cột chịu lực, hạng mục phải xin phép
Đục mở sàn và gia cố cột chịu lực, hạng mục phải xin phép
Hạng mục dự định sửa chữa Yêu cầu giấy phép Điểm kỹ thuật và pháp lý cần lưu ý
Sơn bả lại, lát gạch nền, đóng trần thạch cao, thay cửa, thay thiết bị vệ sinh, đi lại điện nước âm tường Không cần xin phép Che chắn bụi ồn, vận chuyển phế thải đúng giờ quy định, đóng lưới mắt cáo chống nứt tại rãnh điện nước
Cải tạo lại nhà vệ sinh, khu bếp giữ nguyên vị trí cũ Không cần xin phép Nếu dời nhà vệ sinh sang vị trí khác phải đi lại trục thoát và nâng nền, cần kỹ sư kiểm tra cao độ sàn
Phá bỏ tường ngăn mỏng để gộp hai phòng Miễn phép nếu là tường ngăn không chịu lực Nhà cũ xây tường gạch đặc 220 mm chịu lực khá phổ biến, cần kỹ sư khảo sát xác định trước khi phá
Đục mở dầm, cột, cắt sàn bê tông mở cầu thang hoặc giếng trời Phải xin giấy phép sửa chữa, cải tạo Tác động trực tiếp kết cấu chịu lực, cần lập bản vẽ gia cố cấy thép hóa chất dầm bo quanh ô sàn
Nâng thêm tầng, xây thêm tum, cơi nới ban công, lô gia Phải xin phép theo quy hoạch chiều cao và mật độ Cần kiểm định đài móng và cường độ bê tông cột cũ xem có đủ khả năng nhận thêm tải trọng không
Thay đổi mặt tiền nhà mặt phố (hình khối, ban công, vật liệu ốp) Phải xin phép nếu tuyến phố có quy chế quản lý kiến trúc Nhiều trục phố chính tại các phường nội thành Hà Nội áp dụng quy chế quản lý kiến trúc mặt đứng
Thay mái tôn, chống thấm mái và sân thượng giữ nguyên hình thức Thường được miễn phép Nếu tháo mái tôn để đổ mái bê tông cốt thép là thay đổi tải trọng kết cấu và chiều cao, cần xin phép
Sửa chữa nội thất bên trong căn hộ chung cư Không cần giấy phép xây dựng nhà nước Phải nộp bản vẽ đăng ký và ký quỹ với Ban quản lý tòa nhà, không đụng cột vách cứng và trục ống chung

3. Được miễn giấy phép thì gia chủ có cần thông báo với phường, xã không?

Xét theo quy định tại khoản 3 Điều 43 Luật Xây dựng 2025, chủ đầu tư các công trình miễn phép phải gửi thông báo khởi công kèm hồ sơ thiết kế đến cơ quan quản lý xây dựng địa phương, nhưng luật có quy định loại trừ đối với công trình nhà ở riêng lẻ của hộ gia đình, cá nhân (Báo Lao Động).

Tuy nhiên, từ kinh nghiệm triển khai thực tế tại Hà Nội (như dự án sửa chữa cải tạo nhà phố 5 tầng tại Lạc Long Quân), khi cải tạo bên trong có đục dỡ vữa gạch nhiều tầng, tập kết vật tư và chở phế thải, gia chủ vẫn nên qua bộ phận quản lý trật tự xây dựng của UBND xã, phường hỏi và nộp thông báo sửa chữa nội thất. Trao đổi trước một buổi giúp cán bộ địa phương nắm rõ phạm vi làm bên trong, tránh việc bị kiểm tra dừng thi công đột xuất.

4. Sửa nhà không xin phép hoặc sai phép bị xử lý như thế nào từ năm 2026?

Nghị định 339/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 26/08/2026 thay thế Nghị định 16/2022/NĐ-CP quy định mức xử phạt vi phạm trật tự xây dựng (LuatVietnam). Khung tiền phạt tại Điều 25 của Nghị định được niêm yết cho tổ chức, còn mức phạt áp dụng với cá nhân, hộ gia đình bằng 1/2 mức phạt của tổ chức (Thư Viện Pháp Luật).

Hành vi vi phạm tại Điều 25 Nghị định 339/2026/NĐ-CP Phạt Cá nhân, Hộ gia đình Phạt Tổ chức Biện pháp khắc phục hậu quả
Thi công nhà ở riêng lẻ không có giấy phép khi bắt buộc phải có phép (khoản 7 Điều 25) 30 đến 40 triệu đồng 60 đến 80 triệu đồng Dừng thi công, buộc xin cấp phép nếu đủ điều kiện hoặc buộc phá dỡ phần vi phạm
Thi công nhà ở riêng lẻ không phép trong khu bảo vệ di tích, di sản (khoản 7 Điều 25) 40 đến 50 triệu đồng 80 đến 100 triệu đồng Đình chỉ thi công và buộc phá dỡ phần xây dựng vi phạm
Thi công sai nội dung giấy phép sửa chữa, cải tạo đã cấp (khoản 4 Điều 25) 7,5 đến 10 triệu đồng 15 đến 20 triệu đồng Buộc điều chỉnh giấy phép hoặc tháo dỡ phần thi công sai phép

Ngoài tiền phạt hành chính, công trình bị lập biên bản sẽ phải tạm dừng thi công nhiều tuần gây đội chi phí nhân công và thuê chỗ ở tạm. Do đó, hoàn thiện hồ sơ xin phép trước khi khởi công nâng tầng, cơi nới luôn kinh tế và an toàn hơn.

5. Hồ sơ và thủ tục xin giấy phép sửa chữa, cải tạo nhà ở gồm những gì?

Theo Nghị định 217/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 01/07/2026 (Tuổi Trẻ Online), UBND cấp xã, phường trực tiếp cấp giấy phép sửa chữa, cải tạo cho nhà ở riêng lẻ của hộ gia đình, cá nhân. Bộ hồ sơ 02 bộ thường gồm:

  • Đơn đề nghị cấp giấy phép sửa chữa, cải tạo công trình, nhà ở riêng lẻ theo Mẫu số 01 Phụ lục II Nghị định 217/2026/NĐ-CP.
  • Bản sao giấy tờ hợp pháp về quyền sử dụng đất và quyền sở hữu nhà ở.
  • Bản vẽ hiện trạng các bộ phận công trình dự kiến sửa chữa, cải tạo kèm ảnh chụp hiện trạng công trình và nhà lân cận (tối thiểu 10 x 15 cm).
  • Hồ sơ bản vẽ thiết kế sửa chữa, cải tạo: mặt bằng, mặt đứng, mặt cắt và phương án gia cố kết cấu móng, cột, dầm nếu nâng tầng hoặc can thiệp chịu lực.
  • Văn bản cam kết bảo đảm an toàn đối với công trình liền kề đối với nhà xây sát vách.

Hồ sơ nộp tại Bộ phận Một cửa UBND cấp xã, phường hoặc Cổng Dịch vụ công. Thời gian xét duyệt cấp phép đối với nhà ở riêng lẻ theo thời hạn luật định, tính từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ (Cổng Dịch vụ công Quốc gia), và giấy phép có thời hạn khởi công trong vòng 12 tháng kể từ ngày cấp.

6. Kỹ sư Xây dựng Tâm Phát khảo sát kết cấu và hỗ trợ gia chủ những gì?

Trước khi lập báo giá sửa nhà, kỹ sư Tâm Phát trực tiếp khảo sát hiện trạng miễn phí bằng máy đo laser tại Hà Nội, xác định rõ cấu kiện nào là kết cấu chịu lực (như thực tế dự án sửa chữa nâng tầng nhà phố 4 tầng tại Phúc Lợi, Long Biên) và tư vấn chính xác phạm vi sửa chữa có thuộc diện miễn phép hay không.

Đối với công trình cải tạo trọn gói cần xin phép, đội ngũ kiến trúc sư và kỹ sư kết cấu của Tâm Phát hỗ trợ đo vẽ hiện trạng, lập bộ bản vẽ cải tạo và phương án khoan cấy thép gia cố kết cấu để gia chủ đứng tên nộp hồ sơ tại địa phương. Anh chị xem thêm quy trình trên trang dịch vụ sửa chữa nhà hoặc bài thủ tục xin giấy phép xây dựng tại Hà Nội.

Gợi ý kiểm tra kết cấu và thủ tục trước khi sửa nhà: Anh chị đang phân vân hạng mục phá tường ngăn, thay mái hay cơi nới tum có phải xin giấy phép không, hãy gửi ảnh hiện trạng qua Zalo 0889.361.988 để kỹ sư Xây dựng Tâm Phát khảo sát laser miễn phí tại Hà Nội.

7. Câu hỏi thường gặp khi xin phép sửa chữa, cải tạo nhà ở

Câu 1: Sửa nhà cấp 4 có phải xin phép không?

Sửa bên trong, thay tôn mái giữ nguyên chiều cao và kết cấu cũ, làm lại nền chống ẩm và sơn tường thì thường được miễn phép. Nếu nâng nhà cấp 4 lên thành 2 tầng hoặc thay đổi kết cấu chịu lực thì phải xin phép, trừ khi khu đất thuộc vùng nông thôn chưa có quy hoạch đô thị hay quy chế quản lý kiến trúc được miễn phép theo điểm g khoản 2 Điều 43 Luật Xây dựng 2025.

Câu 2: Sửa nhà có phải xin phép UBND phường không?

Với việc sửa nhẹ bên trong không đụng kết cấu thì không cần giấy phép. Với việc cải tạo bên trong có đục phá lớn, gia chủ nên thông báo trước với bộ phận trật tự xây dựng của phường. Với nâng tầng, cơi nới, đục cắt dầm cột thì bắt buộc nộp hồ sơ xin giấy phép sửa chữa, cải tạo tại UBND cấp xã, phường.

Câu 3: Sửa căn hộ chung cư có cần xin giấy phép xây dựng không?

Sửa bên trong căn hộ chung cư không cần xin giấy phép xây dựng của cơ quan nhà nước, nhưng gia chủ bắt buộc đăng ký thi công và nộp ký quỹ với Ban quản lý tòa nhà, không được đục cắt vách bê tông chịu lực, mặt ngoài hay hộp kỹ thuật chung. Xem thêm bài kinh nghiệm cải tạo căn hộ chung cư cũ.

Câu 4: Thay mái tôn bằng mái bê tông có cần xin phép không?

Đổi mái tôn nhẹ sang sàn mái bê tông cốt thép làm tăng tải trọng lớn lên tường, cột, móng cũ và có thể làm thay đổi chiều cao công trình nên không thuộc diện sửa chữa miễn phép. Gia chủ cần mời kỹ sư kiểm tra kết cấu chịu lực và làm hồ sơ xin phép địa phương trước khi thi công.

Câu 5: Nhà trong ngõ sửa mặt ngoài có cần xin phép không?

Nếu mặt ngoài nhà trong ngõ không tiếp giáp tuyến đường đô thị có yêu cầu quản lý kiến trúc, không đua cơi nới vượt chỉ giới và không đụng kết cấu chịu lực thì thường được miễn phép. Riêng nhà mặt phố chính cần đối chiếu quy chế quản lý kiến trúc của khu vực trước khi sửa mặt tiền.

LIÊN HỆ TƯ VẤN KỸ THUẬT VÀ NHẬN BẢNG DỰ TOÁN CHI TIẾT
Để kỹ sư Tâm Phát kiểm tra kết cấu chịu lực và xác định rõ hạng mục sửa chữa của gia đình có cần xin giấy phép hay không, anh chị hãy gửi địa chỉ, số tầng hiện tại và ảnh hiện trạng cho kỹ sư Xây dựng Tâm Phát. Tâm Phát hoàn toàn miễn phí khảo sát bằng máy laser và lập dự toán bóc tách tại Hà Nội.
Đơn vị thực hiện: Xây dựng Tâm Phát
Hotline / Zalo kỹ sư tư vấn: 0889.361.988 (Nhắn trực tiếp qua Zalo: https://zalo.me/0889361988)
Trang liên hệ và đăng ký khảo sát miễn phí: https://xaydungtamphat.com.vn/lien-he/
Website chính thức: https://xaydungtamphat.com.vn/

Bài viết và dịch vụ liên quan