Theo Luật Nhà ở 2023 và Luật Xây dựng 2025, chủ căn hộ tập thể cũ được miễn giấy phép xây dựng khi sửa chữa bên trong không làm thay đổi công năng và kết cấu chịu lực, nhưng vẫn phải gửi thông báo khởi công tới UBND phường. Mọi hành vi đập tường chịu lực, cắt sàn panel hoặc cơi nới không gian chung đều bị cấm.
Thực tế nhiều chủ nhà khi mua lại căn hộ tập thể 30 đến 50 năm tuổi thường truyền tai nhau kinh nghiệm cũ, dẫn tới việc đang thi công dở thì bị đình chỉ do đụng vào tường chịu lực hoặc thiếu thủ tục thông báo với chính quyền cơ sở. Là bài chuyên sâu thuộc cụm hướng dẫn cải tạo nhà tập thể cũ tại Hà Nội, nội dung dưới đây đối chiếu trực tiếp các văn bản pháp luật đang có hiệu lực tính đến tháng 11/2026 để gia chủ nắm chắc ranh giới được làm và bị cấm.
Nội dung bài viết
- Các hạng mục sửa chữa bên trong được miễn giấy phép theo Luật Xây dựng 2025
- Năm hành vi bị nghiêm cấm theo khoản 8 Điều 3 Luật Nhà ở 2023
- Kiểm tra cấp kiểm định chất lượng tòa nhà trước khi cải tạo
- Bốn bước chuẩn bị thủ tục thông báo trước ngày khởi công tại Hà Nội
- Câu hỏi thường gặp về quy định sửa chữa nhà tập thể cũ
Các hạng mục sửa chữa bên trong được miễn giấy phép theo Luật Xây dựng 2025
Kể từ ngày 01/07/2026, quy định về cấp giấy phép sửa chữa, cải tạo công trình được áp dụng theo Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 thay cho Luật Xây dựng năm 2014 trước đây. Cụ thể tại điểm h khoản 2 Điều 43 Luật Xây dựng 2025, công trình sửa chữa, cải tạo bên trong hoặc cải tạo mặt ngoài không tiếp giáp với đường trong đô thị có yêu cầu về quản lý kiến trúc được miễn giấy phép xây dựng khi thỏa mãn đủ các điều kiện: không làm thay đổi mục đích và công năng sử dụng, không làm ảnh hưởng đến an toàn kết cấu chịu lực của công trình, bảo đảm phòng cháy chữa cháy, bảo vệ môi trường.

Đối chiếu vào một căn hộ tập thể cũ, chủ nhà được phép thực hiện các hạng mục sau mà không phải làm hồ sơ xin cấp giấy phép xây dựng:
- Làm mới toàn bộ lớp hoàn thiện bề mặt: Bóc lớp vữa vôi cát cũ bị mủn rộp để trát lại vữa xi măng cát sạch, bả matit, sơn tường, đóng trần thạch cao che dầm và lát lại gạch nền hoặc sàn gỗ.
- Xử lý chống thấm và thay đường ống, dây điện nhánh trong căn hộ: Bóc lớp lót nền nhà vệ sinh để chống thấm lại cổ ống và mặt sàn bê tông, thay đường ống cấp nước PPR, ống thoát nhánh và đường dây điện âm tường thuộc phạm vi sở hữu riêng mà không dịch chuyển trục kỹ thuật đứng chung.
- Tháo dỡ vách ngăn phụ mỏng và lắp đặt nội thất: Dỡ bỏ vách gỗ, vách thạch cao hoặc tường gạch 110 mm xây ngăn tạm sau này (sau khi kỹ sư xác nhận không gánh tải sàn tầng trên), thay cửa đi trong nhà và lắp đặt tủ bếp, tủ áo.
Lưu ý thủ tục bắt buộc dù được miễn giấy phép: Theo hướng dẫn của Bộ Xây dựng đăng trên Báo Điện tử Chính phủ ngày 06/11/2026, căn cứ điểm b khoản 3 Điều 43 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15, chủ nhà thuộc diện miễn giấy phép xây dựng vẫn phải gửi thông báo khởi công xây dựng tới cơ quan quản lý nhà nước về xây dựng cấp phường trước khi đưa thợ vào thi công.
Năm hành vi bị nghiêm cấm theo khoản 8 Điều 3 Luật Nhà ở 2023
Về mặt pháp luật, các khu nhà tập thể cũ nhiều tầng có cầu thang, hành lang và hệ khung sàn dùng chung được quản lý theo chế độ nhà chung cư. Khoản 8 Điều 3 Luật Nhà ở số 27/2023/QH15 (có hiệu lực thi hành từ ngày 01/08/2024) quy định rõ các hành vi bị nghiêm cấm trong quản lý và sử dụng nhà chung cư mà chủ hộ cần tránh:

| Nhóm hành vi bị cấm | Biểu hiện thực tế hay gặp ở khu tập thể cũ | Hệ lụy kỹ thuật và chế tài xử lý |
|---|---|---|
| 1. Can thiệp kết cấu chịu lực | Đập tường gạch dày 220 mm đỡ sàn panel, trổ thêm cửa đi rộng qua tường mang tải, cắt sườn dầm | Gây võng nứt sàn tầng trên, bị đình chỉ thi công và buộc khôi phục nguyên trạng kết cấu |
| 2. Cơi nới chiếm khoảng không chung | Hàn dầm thép, đổ bản sàn hoặc làm lồng sắt đua mới ra ngoài mặt đứng tòa nhà và khoảng sân chung | Tăng tải lệch gây nghiêng lún khối nhà, vi phạm quy định sử dụng phần sở hữu chung, bị cưỡng chế tháo dỡ |
| 3. Lấn chiếm hành lang, cầu thang | Xây bậc tam cấp, đặt tủ giày cố định hoặc lắp cửa sắt lấn ra chiếu nghỉ cầu thang bộ chung | Cản trở lối thoát nạn khi cháy nổ, vi phạm quy định an toàn phòng cháy khu dân cư |
| 4. Tự ý nắn trục thoát nước đứng | Cắt dời vị trí ống thoát phân hoặc hộp kỹ thuật xuyên tầng để lấy diện tích mở rộng phòng tắm | Gây tắc nghẽn và rò rỉ nước thải cho toàn bộ các căn hộ tầng trên và tầng dưới cùng trục |
| 5. Chuyển đổi sai mục đích để ở | Cải tạo căn hộ tập thể tầng trên làm kho chứa hàng nặng vượt tải sàn hoặc kinh doanh gây cháy nổ | Vi phạm khoản 8 Điều 3 Luật Nhà ở 2023 về sử dụng căn hộ chung cư sai mục đích để ở |
Kiểm tra cấp kiểm định chất lượng tòa nhà trước khi cải tạo
Ngay cả khi chỉ sửa bên trong căn hộ, chủ nhà cũng cần đối chiếu kết quả kiểm định chất lượng của tòa tập thể theo Nghị định 98/2024/NĐ-CP ngày 25/07/2024. Nếu tòa nhà đã có kết luận kiểm định thuộc diện hư hỏng nặng, nguy hiểm (như kết cấu chịu lực xuất hiện nguy cơ sụp đổ cục bộ hoặc thuộc danh mục ưu tiên phá dỡ xây dựng lại của quận, phường), chính quyền địa phương sẽ hạn chế các hoạt động cải tạo lớn làm tăng tải trọng và chỉ cho phép gia cố tạm thời bảo đảm an toàn sinh hoạt cho tới khi di dời.
Bốn bước chuẩn bị thủ tục thông báo trước ngày khởi công tại Hà Nội
Từ ngày 01/07/2025, theo Nghị quyết 1656/NQ-UBTVQH15, các phường nội đô Hà Nội đã được sắp xếp theo địa giới hành chính mới (ví dụ khu tập thể Thành Công và Giảng Võ thuộc phường Giảng Võ, khu Kim Liên và Trung Tự thuộc phường Kim Liên). Để quá trình cải tạo diễn ra thuận lợi như dự án căn hộ 302 G4 Thành Công, chủ nhà cùng kỹ sư Tâm Phát chuẩn bị 4 bước ngắn gọn:

- Bước 1, lập bản vẽ mặt bằng trước và sau cải tạo: Thể hiện rõ các bức tường chịu lực được giữ nguyên, vị trí vách phụ tháo dỡ và sơ đồ đi lại đường điện nước, chống thấm khu vệ sinh (Tâm Phát hỗ trợ chuẩn bị bộ bản vẽ này cho chủ nhà, không đứng tên nộp thay).
- Bước 2, gửi thông báo khởi công sửa chữa tại bộ phận tiếp nhận của UBND phường: Chủ nhà mang bản sao giấy chứng nhận quyền sở hữu căn hộ, căn cước công dân kèm thông báo nội dung sửa chữa bên trong và thời gian dự kiến thi công nộp tại UBND phường nơi có căn hộ.
- Bước 3, báo tổ trưởng dân phố và cầu thang trưởng: Thông báo lịch vận chuyển vật tư, khung giờ khoan đục ban ngày và số điện thoại cán bộ kỹ thuật phụ trách tại hiện trường để khu dân cư tiện phối hợp.
- Bước 4, lập biên bản ảnh chụp hiện trạng với căn hộ tầng dưới và sát vách: Chụp ảnh các vết rạn hoặc ố trần sẵn có của căn tầng dưới trước ngày đục nền vệ sinh, vừa thể hiện thiện chí tôn trọng hàng xóm vừa làm căn cứ nghiệm thu rõ ràng khi hoàn thành.
Câu hỏi thường gặp về quy định sửa chữa nhà tập thể cũ
Thay khung cửa sổ gỗ mục bằng cửa nhôm kính hoặc mở ô thoát hiểm trên lồng sắt cũ có bị cấm không?
Việc thay mới bộ cửa sổ trong đúng khuôn ô chờ ban đầu và cắt mở thêm cánh cửa bản lề thoát hiểm trên khung sắt bảo vệ cũ (không đua thêm ra khoảng không ngoài ranh giới hiện hữu) được chính quyền và lực lượng phòng cháy khuyến khích thực hiện để tăng an toàn thoát nạn.
Căn hộ tập thể tầng 1 có được hạ cốt nền hoặc đục mở rộng cửa mặt tiền làm cửa hàng không?
Không được tự ý đục mở rộng mảng tường mặt ngoài khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cấp phép, bởi tường mặt ngoài tầng 1 của nhà tập thể thường đồng thời là tường chịu lực đỡ toàn bộ 4 tầng bên trên và thuộc diện quản lý kiến trúc chung của tòa nhà.
Hàng xóm tầng trên bị thấm sàn vệ sinh xuống trần nhà mình nhưng chần chừ chưa sửa thì xử lý thế nào?
Nước thấm từ sàn căn trên không thể chặn bền vững bằng cách trát ngược từ trần căn dưới. Chủ nhà nên mời tổ trưởng dân phố và kỹ thuật viên khảo sát xác định rõ nguồn rò từ cổ ống riêng của căn trên hay trục ống chung để thỏa thuận phương án chống thấm sàn vệ sinh nhà tập thể ngay từ mặt sàn tầng trên.
Nếu anh chị cần kỹ sư khảo sát kiểm tra tường chịu lực và chuẩn bị hồ sơ bản vẽ cải tạo bên trong căn hộ đúng quy định, anh chị có thể gửi trước ảnh chụp hiện trạng và diện tích qua Zalo 0889.361.988 hoặc trang liên hệ Xây dựng Tâm Phát để kỹ sư sắp xếp lịch khảo sát trực tiếp và lập bảng dự toán chi tiết mà không thu phí.
Bài viết cùng chuyên mục
Sàn Cemboard, tấm ALC hay sàn deck: chọn loại nào khi nâng tầng nhà phố
Nâng tầng nhà bằng khung thép tại Hà Nội: kết cấu, thi công ngõ nhỏ và 4 dự án thật
Báo giá nâng tầng khung thép và sàn nhẹ tại Hà Nội bóc tách chi tiết
Bảng đơn giá sửa chữa, cải tạo nhà tại Hà Nội năm 2027 theo hạng mục
Giá chống thấm nhà vệ sinh, sân thượng, tường tại Hà Nội năm 2027
Cải tạo nhà ống phố cổ mặt tiền hẹp: gác lửng, giếng trời và lấy sáng
Xử lý tường gạch vôi cát và ẩm chân tường nhà cổ tại Hà Nội
Sửa chữa cải tạo nhà tại phố cổ Hà Nội: quy định, kỹ thuật và 6 dự án thực tế
Quy định xây dựng, cải tạo nhà trong khu phố cổ Hà Nội cập nhật mới
Sửa nhà tập thể khu Đống Đa, Ba Đình tại Thành Công, Kim Liên, Trung Tự, Giảng Võ
Chống thấm sàn vệ sinh nhà tập thể không thấm xuống nhà dưới
Cải tạo nhà tập thể cũ thành nhà mới: quy trình và thời gian thực tế
